W Polsce od października 2025 r. funkcjonuje nowy system kaucyjny dotyczący opakowań po napojach. Jego celem jest zwiększenie poziomu recyklingu oraz ograniczenie ilości odpadów trafiających do środowiska. Dla mieszkańców oznacza to jednak także konkretne zmiany w codziennych zakupach oraz w sposobie postępowania z odpadami opakowaniowymi.
Poniżej przedstawiono informacje wyjaśniające, jak działa system kaucyjny, na co należy zwracać uwagę podczas zakupów oraz w jaki sposób system ten funkcjonuje w odniesieniu do gminnej segregacji odpadów.
Na czym polega system kaucyjny?
System kaucyjny polega na doliczeniu do ceny napoju dodatkowej opłaty – kaucji – w przypadku określonych rodzajów opakowań. Każde opakowanie objęte systemem jest odpowiednio oznaczone i zawiera czytelną informację o wysokości kaucji.
Obecnie obowiązujące stawki kaucji wynoszą:
0,50 zł – butelki plastikowe (PET) po napojach,
0,50 zł – puszki aluminiowe,
1,00 zł – butelki szklane wielokrotnego użytku.
Znajomość konkretnych kwot oraz zasad zbierania opakowań pozwala uniknąć niepotrzebnych kosztów.
Kaucja a gminny system segregacji odpadów
Opakowania objęte kaucją nadal mogą być wrzucane do żółtych pojemników (tworzywa sztuczne i metale) w ramach gminnego systemu odbioru odpadów.
Należy jednak pamiętać, że:
w przypadku nieoddania opakowania w sklepie zapłacona kaucja nie podlega zwrotowi.
W praktyce oznacza to, że segregacja odpadów może odbywać się na dotychczasowych zasadach, jednak z punktu widzenia finansowego bardziej opłacalne jest zwracanie opakowań objętych kaucją w sklepach.
Jak naliczana jest kaucja?
Kaucja:
nie stanowi podatku,
jest doliczana do ceny produktu przy kasie,
jest wykazywana osobno na paragonie (np. „kaucja 0,50 zł”).
Zwrot zapłaconej kaucji następuje dopiero po oddaniu opakowania w sklepie lub automacie.
Im większa liczba produktów objętych kaucją zostanie zakupiona bez późniejszego zwrotu opakowań, tym większy jest realny koszt ponoszony przez konsumenta.
Koniec okresu przejściowego – czego można się spodziewać?
Dotychczas system był wdrażany stopniowo w ramach okresu przejściowego. Od 1 stycznia 2026 r. należy spodziewać się, że:
coraz więcej napojów będzie objętych systemem kaucyjnym,
w sklepach pojawi się więcej opakowań oznaczonych kaucją,
automaty do zwrotu opakowań (butelkomaty) staną się standardowym elementem wyposażenia sklepów.
Gdzie w Kartuzach można oddać opakowania?
Opakowania objęte kaucją można zwracać w sklepach wyposażonych w butelkomaty, w szczególności:
Lidl,
Biedronka (wybrane placówki),
Żabka – w zależności od wyposażenia danego sklepu.
Automaty:
przyjmują opakowania,
generują bon lub informację do wykorzystania przy kasie,
umożliwiają odzyskanie zapłaconej kaucji.
Należy mieć na uwadze, że nie każdy sklep jest zobowiązany do posiadania automatu, a mniejsze punkty handlowe mogą nie prowadzić zbiórki opakowań. Informacja w tym zakresie zawsze znajduje się na terenie sklepu.
Jakie produkty nie są objęte kaucją?
System kaucyjny nie obejmuje m.in.:
mleka i napojów mlecznych,
jogurtów pitnych i kefirów,
produktów spożywczych innych niż napoje,
opakowań po chemii gospodarczej i kosmetykach.
Dlatego podczas zakupów należy kierować się oznaczeniem na opakowaniu, a nie wyłącznie jego rodzajem.
Jak postępować z opakowaniami?
Opakowania objęte kaucją:
nie powinny być zgniatane,
muszą zachować czytelny kod i oznaczenie,
najlepiej przechowywać je oddzielnie,
należy oddać je w sklepie w celu odzyskania kaucji.
Opakowania nieobjęte kaucją:
można zgniatać jak dotychczas,
należy wrzucać je do żółtych pojemników,
są odbierane w ramach gminnego systemu gospodarowania odpadami.
Podsumowanie – najważniejsze informacje
Gminny system segregacji odpadów nadal funkcjonuje bez zmian.
Wraz ze wzrostem liczby produktów kaucyjnych rośnie znaczenie regularnego zwrotu opakowań.
Należy zwracać uwagę na oznaczenia na opakowaniach oraz pozycje na paragonie.
Korzystanie z butelkomatów jest najprostszym sposobem na odzyskanie kaucji.
System kaucyjny to rozwiązanie długofalowe. Im szybciej zostaną wypracowane nowe nawyki zakupowe i segregacyjne, tym mniejsze będą jego koszty – zarówno finansowe, jak i organizacyjne.
